Việt Nam đang phải đối mặt với “chảy máu chất xám”?

Một trong những nỗi lo về mặt phát triển kinh tế, khoa học- kỹ thuật ở Việt Nam hiện nay là hiện tượng “chảy máu chất xám”. Nó mang đến rất nhiều hệ quả nghiêm trọng đến sự phát triển chung của cả nước.

Nhiều năm qua, “chảy máu chất xám” được coi là một hiện tượng phức tạp, buộc nhiều quốc gia đặc biệt là Việt Nam cần xem xét và điều chỉnh, từ đó có chính sách, biện pháp khắc phục.

Nguyên nhân nào khiến Việt Nam là nước cần phải xem xét đến hiện tượng này hàng đầu?

Đầu tư nhiều nhưng kết quả thu lại chẳng là bao

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, đến năm 2013 có trên 3 vạn lưu học sinh du học theo các con đường: Hiệp định giữa hai chính phủ, với học bổng của các tổ chức nước ngoài, học bổng của chính phủ trong khuôn khổ đề án đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật của các cơ sở nước ngoài bằng nguồn ngân sách Nhà nước (Đề án 322) và du học tự túc. Riêng với Đề án 322, từ năm 2000 đến 2010, Việt Nam đã chi hơn 2.500 tỉ đồng cho khoảng 3.000 cán bộ, giảng viên đi nước ngoài học tập; và trong số 2.268 người được đưa đi đào tạo tiến sĩ, thì chỉ có 1.074 tiến sĩ về nước. Chi phí bình quân cho mỗi du học sinh theo đề án này là khoảng 22.000USD/năm. Như vậy, trong 10 năm Nhà nước phải chi cho mỗi người là 220.000USD, tức gần 4,4 tỉ đồng.

chay-mau-chat-xam
Việt Nam có đang “chảy máu chất xám”?

Con số những người quay trở lại quê hương công tác là quá ít. Như vậy, phải chăng Việt Nam đang đào tạo người tài cho nước ngoài?

Đãi ngộ thấp khiến người tài muốn đầu quan ra nước ngoài

Một trong những nguyên nhân chính gây nên sự thiếu hụt nhân tài khoa học, “chảy máu chất xám” là do chính sách đãi ngộ chưa thỏa đáng của phần lớn doanh nghiệp của Việt Nam. Điều này dẫn đến kết quả là học sinh, sinh viên giỏi ít chọn con đường nghiên cứu khoa học. Số ít người giỏi đam mê khoa học đều đi du học và không nhiều người chọn con đường trở về nước.

Tiến bộ về khoa học kỹ thuật

Có khá nhiều lý do để khiến du học sinh băn khoăn trăn trở về quyết định về quê hương hay ở lại nước đang du học của mình. Trước hết, là các quyến rũ vật chất ở xứ du học sinh đang sống. Dù mang theo một tinh thần yêu nước nồng nàn cho đến đâu đi nữa thì du học sinh không thể không bị hấp dẫn bởi những tiến bộ về khoa học kỹ thuật của thế giới mình đang sống. Thư viện, các phòng thí nghiệm, các hệ thống máy vi tính và các phương tiện truyền thông khác như các trang web đủ loại đã giúp cho du học sinh dễ dàng trong việc học tập cũng như làm việc. Khi về nước, những phương tiện tối tân, hiện đại như thế làm sao có được và du học sinh trở về có đất dụng võ để mang những điều mình học hỏi về phát triển đất nước hay không.

chay-mau-chat-xam
Mong rằng hiện tượng chảy máu chất xám sẽ được khắc phục trong tương lai

Có thể nói rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám ở Việt Nam hiện nay. Mong rằng trong những năm tới nước ta sẽ cải thiện theo chiều hướng tốt để khắc phục tình trạng trên.